Topish

James Joyce - Biografiya

Joys XX asr jahon adabiyotidagi eng yorqin va nufuzli nomlardan biridir. Koʻplab mashhur asarlar muallifi boʻlgan irlandiyalik yozuvchi zamonaviy adabiy ziyolilarning timsoliga aylandi va adabiyot tarixida oʻchmas iz qoldirdi. Ushbu tarjimai holda Joysning hayoti, adabiyot va sanʼatga qoʻshgan hissasi, asarlarining zamonaviy jamiyat va madaniyatga taʼsiri haqida soʻz yuritamiz.

Jeyms Ogastin Aloysiy 1882-yil 2-fevralda Irlandiyaning Dublin shahrida oʻrta sinf oilasida tugʻilgan. U oʻnta farzandning eng kattasi boʻlib, katolik dinida va milliy magʻrurlikda oʻsgan. Yosh Jeyms adabiyot va sanʼatga erta qiziqish koʻrsatib, sheʼr va hikoyalar yoza boshladi.

Maktabni tugatgach, u Dublin universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda filologiya va adabiyot boʻyicha tahsil oldi. Shu paytgacha uning yozish qobiliyati oʻqituvchi va hamkasblarini hayratda qoldirardi. Shuningdek, u Irlandiya milliy harakati bilan tanishib, Dublin intellektual hayotining faol ishtirokchisiga aylandi.

Universitetni tugatgandan soʻng, u oʻz faoliyatini oʻqituvchi va jurnalist sifatida boshlagan. Uning maqolalari va hikoyalari turli jurnal va gazetalarda chop etilib, adabiy doiralarda shuhrat qozondi. Ammo 1916 yilda nashr etilgan «Rassomning yoshligidagi portreti» nomli birinchi romanining yaratilishi katta yutuq boʻldi. Bu asar rassomning shakllanishini tasvirlab bergan va koʻp jihatdan avtobiografik boʻlgan.

Jeymsning eng mashhur va nufuzli asari 1922 yilda nashr etilgan «Uliss» romani edi. Mohiyatan Gomer odisseyasining zamonaviy versiyasi bo’lgan bu roman adabiyotning durdona asariga aylandi va tanqidchilar va o’quvchilarning hayajonli sharhlariga sabab bo’ldi. Unda Joys zamonaviy ong oqimidan foydalangan va til bilan tajriba o’tkazgan, bu esa uning asarini o’ziga xos va noyob qilgan.

Jeyms nafaqat yozuvchi, balki zamonaviy til va ong tuzilishini oʻrganuvchi ham edi. Uning asarlari soʻz sanʼati va ijodiy jarayonni tahlil qilishga bagʻishlangan. Uning lingvistik va adabiy asarlari koʻplab olim va yozuvchilarni ilhomlantirib, bugungi kungacha dolzarb boʻlib kelmoqda.