Tap

Wolter - Biografiýa

Terjimehaly a: Beýik bilim filosofy we edebi zehin

Woltaire - beýik fransuz ýazyjylary we filosoflary bilen bir hatarda duran at. Onuň durmuşy we döredijiligi fransuz edebiýatynyň, filosofiýasynyň we umuman jemgyýetiniň ösüşine uly täsir etdi. Bu terjimehalda Wolteriň durmuşynda we döredijiliginde möhüm pursatlary gözden geçireris.

1694-nji ýylyň 21-nji noýabrynda François-Marie Arouet François-Marie Arouet Fransiýanyň Pari Paris şäherinde doguldy. Çagalygy burjua maşgalasynda geçdi we ene-atasy oglunyň hukuk pudagynda karýerasyny arzuw edýärdi. Şeýle-de bolsa, Wolter edebiýata we pelsepä ýykgyn edip, goşgy we oçerk ýazyp başlady.

Wolter "Oedipe" (Oedipe) dramasyny 1718-nji ýylda ilkinji neşir etdi. Bu eser uly ünsi çekip, edebi karýerasynyň başlangyç nokadyna öwrüldi. Şeýle-de bolsa, onuň ýiti satirik goşgulary we pýesalary häkimiýetleriň duşmançylykly ünsüni özüne çekdi we Wolter Angliýa göçmeli boldy, şol ýerde iki ýyldan gowrak wagt bäri iňlis edebiýatyna we pelsepesine çümdi.

Fransiýa gaýdyp gelensoň, Wolter öz döwrüniň iň meşhur we gözlenýän ýazyjylaryndan birine öwrüldi. Onuň "Filosofiki hatlar" (Lettres philosophiques) we "Kandid" (Candide) ýaly eserleri meşhurlyk gazandy we aň-düşünjäniň nyşanyna öwrüldi. Wolter öz zehinini dini fanatikleri, korrumpirlenen wezipeli adamlary we öz döwrüniň jemgyýetiň kemçiliklerini masgaralamak üçin ulanypdyr.

Wolter bilim we söz azatlygyny goldaýardy. Onuň filosofiki garaýyşlary onuň eserlerinde we köpçüligiň öňünde çykyş etmelerinde beýan edilipdir. Ol nadanlygy we yrymy ýeňip geçmegiň serişdesi hökmünde akyl, ylym we rasional pikirleniş ideýasyny goldaýardy. Onuň söz we söz azatlygy ugrundaky göreşi adam hukuklarynyň we jemgyýetçilik gymmatlyklarynyň kemala gelmegine möhüm täsir etdi.