Tap

Roza Lýuksemburg - Biografiýa

Lýuksemburg, alym, ynkylapçy we sosial adalat ugrundaky göreşçi, dünýä sosializminiň we rewolýusiýasynyň taryhynda iň täsirli şahsyýetleriň biri bolup galýar. Onuň durmuşy we işi adam hukuklary we jemgyýetçilik üýtgemeleri ugrundaky göreşiň taryhy kyssasyna berk laýyk gelýär. Bu makalada onuň terjimehalyna, sosialistik teoriýanyň ösmegindäki işjeň roluna we Germaniýanyň we dünýä rewolýusiýasynyň taryhyna goşan goşandyna serederis.

Rosa (hakyky ady - Rozalia Lýuksemburg) 1871-nji ýylyň 5-nji martynda Russiýa imperiýasynyň bir bölegi bolan Seleb şäherinde dünýä indi. Ol ýewreý maşgalasynda ulaldy we çagalykdan ajaýyp intellektual ukyplaryny görkezdi.

Rosa Şweýsariýa göçüp, okuwyny dowam etdirdi. Ol Sýurih uniwersitetinde okaýardy, şol ýerde ykdysadyýet we syýasy ylym bilen meşgullandy. Okuwy, töweregindäki sosial deňsizligi we ekspluatasiýany üýtgetmek isleginden ylham aldy.

Polşa gaýdyp gelensoň, Roza syýasy durmuşa işjeň gatnaşdy. Ol sosial-demokratik herekete goşulyp, işçileriň we aýallaryň hukuklaryny aç-açan goldap başlady. Adalat ugrundaky göreşe bolan höwesi we çylşyrymly syýasy pikirleri beýan etmek ukyby ony syýasy diskursda möhüm ses etdi.

20-nji asyryň başynda Roza Lýuksemburg Germaniýa göçdi we şol ýerdäki sosialistik hereketde esasy şahsyýet boldy. Onuň imperializmi tankytlamagy we işçileriň hukuklaryny goramakdaky işjeňligi ony dünýä sosialistik hereketinde meşhur we abraýly etdi.

1917-nji ýylda Russiýada Sowet rewolýusiýasy boldy. Rosa bolşewikler tarapyndan görülýän zalymlygy we awtoritar çäreleri ýazgarmak bilen Russiýadaky wakalary tankytlaýardy. Ol sosial adalaty dowam etdirdi, ýöne zorluk ulanmakdan ýüz öwürdi.