Tap

Mişel Fuko - Biografiýa

Fuko - güýç, bilim we adam tebigaty barada çuňňur pikirlenmek bilen baglanyşykly at. Fuko fransuz filosofy, pikir taryhçysy we sosiology bolup, häzirki zaman ynsanperwer teoriýasyna we medeni gözleglere goşan goşandy bahasyna ýetip bolmajak derejede galýar. Bu terjimehalda onuň durmuşyny, filosofiki eserlerini we häzirki zaman akademiki we intellektual sferasyna edýän täsirini gözden geçireris.

1926-njy ýylyň 15-nji oktýabrynda Fransiýanyň Poitiers şäherinde doguldy. Onuň ilkinji ýyllary akademiki zehin bilen bellendi we bilimini Fransiýada dowam etdirdi, Ekol Normal Süperýorda we Sorbonnanyň filosofiýa fakultetinde okady. 1961-nji ýylda Ren Dekart baradaky dissertasiýasy üçin filosofiýa boýunça doktorlyk derejesini aldy.

Fuko pikir taryhy we jemgyýetçilik teoriýasy ugrundaky gözlegleri bilen meşhur boldy. Onuň "Nusgawy döwürde däliň taryhy" (1961) we "Sözler we zatlar: Gumanitar ylymlaryň arheologiýasy" (1966) ýaly ilkinji eserleri günbatar medeniýetinde bilim, güýç we subýektiwlik meselelerine gyzyklanma döretdi.

Şeýle-de bolsa, iň täsirli eser "Gözegçilik etmek we jezalandyrmak: Türmäniň dünýä inmegi" (1975). Ol bu kitapda hökümetiň we jemgyýetçilik gurluşlarynyň seljermesiniň möhüm elementine öwrülen "panoptizm" düşünjesini - ähli taraplaýyn gözegçilik we gözegçilik ideýasyny görkezip, jeza we gözegçilik taryhyny öwrenýär.

Mişel Fuko medeni gözlegleriň, poststrukturalizmiň we filosofiýanyň ösmegine uly täsir etdi. Onuň eserleri köp akademiki gözlegleriň esasyna öwrüldi we alymlaryň we filosoflaryň nesillerine ylham berdi. Şeýle hem ol akademiki gurşawda ýokary orny eýeledi we de Frans kollejinde edebiýat we gumanitar ylymlar fakultetiniň dekany saýlandy.

Mişeliň şahsy durmuşy esasan şahsy bolup galdy. Onuň işi diňe filosofiýa, teoriýa we jemgyýetçilik meselelerine gönükdirilipdir. Onuň häzirki zaman intellektual we akademiki sferasyna edýän täsirine aşa baha berip bolmaz we onuň ideýalary gözlegiň we ara alyp maslahatlaşmagyň obýektidir.