Tap

Luis Prospero Merime - Biografiýa

Merime (1803-1870) - XIX asyr Fransiýanyň görnükli edebi şahsyýeti bilen baglanyşykly at. Fransuz ýazyjysy, arheology we publisisti Merime öz eserleri we Ispaniýanyň medeniýetini we taryhyny öwrenmäge goşan goşandy bilen dünýä edebiýatynda ýatdan çykmajak yz galdyrdy. Bu terjimehalda Luis Prospero Merimeniň durmuş ýoluna we onuň ajaýyp edebi üstünliklerine serederis.

Luis Prospero 1803-nji ýylyň 28-nji sentýabrynda Pari Parisde dünýä indi. Ol bilimli maşgaladan: kakasy taryhçydy, ejesi bolsa meşhur aýal ýazyjydy. Ol ilkibaşdan dillere bolan özboluşly zehinine we edebiýata bolan gyzyklanmasyna eýe bolupdyr. Ol latyn, grek we iňlis dillerini öwrenipdir, şeýle hem arheologiýa we sungata gyzyklanma bildiripdir.

Merime edebi karýerasyna goşgy ýazmakdan we edebi žurnallarda makala çap etmekden başlady. Onuň ilkinji neşir edilmegi 1825-nji ýylda çap edilen satirik makala bolupdyr. Gysga wagtdan soň okyjylaryň we tankytçylaryň ünsüni özüne çeken hekaýalar we romanlar ýazyp başlady.

Iň meşhur eserleriň biri "Karmen" (1845) hekaýasy bolup, ol hyjuwly we syrly gypjak we serjant Don Hose bilen gatnaşygy barada gürrüň berýär. "Karmen" fransuz edebiýatynyň iň meşhur eserleriniň birine öwrüldi we köp ýazyjylara we kompozitorlara täsir etdi.

Merime diňe bir ýazyjy däl, eýsem arheolog alym hem bolupdyr. Gadymy medeniýete bolan gyzyklanmasy ony köp ýurtlarda, şol sanda Gresiýada we Ispaniýada arheologiki tapyndylary öwrenmäge getirdi. Onuň arheologiýa we sungat boýunça işleri alymlar we hünärmenler tarapyndan ykrar edilip, gadymy we orta asyr taryhyny we sungatyny öwrenmäge gymmatly goşant goşdy.

Durmuşynda we döredijiliginde iň möhüm döwürleriň biri 1830-njy ýyllarda Ispaniýa gezelençleri boldy. Bu saparlaryň dowamynda onuň meşhur "Ispaniýa baradaky hatlary" üçin esas bolup hyzmat eden materiallary we täsirleri ýygnady. Bu "Harplar" syýahat bellikleriniň, oçerkleriň we çeper beýannamalaryň garyndysy bolup, olar XIX asyrda Ispaniýa barada iň gowy eserleriň biri hasaplanýar.