Tap

Lýusius Apuley - Biografiýa

Apuleý (takmynan 123 - 180 ýyldan soň) - rim edebiýatynyň we filosofiýasynyň nyşany hökmünde asyrlar boýy ýatda galan at. Onuň eserleri we pikirleri okyjylaryň we gözlegçileriň nesillerine ylham bermegini dowam etdirýär. Bu terjimehalda Lýusiý Apuleýiň durmuşyna we döredijiligine, edebiýata we pelsepä goşan goşandyna, şeýle hem gadymy medeniýetiň çäginde onuň ähmiýetine serederis.

Lýusiý 123-nji ýylda Afrikada (häzirki Tunis) Madur şäherinde doguldy. Ol bilimli we baý maşgaladan gelip çykypdyr, bu bolsa oňa ýokary hilli bilim almaga mümkinçilik beripdir. Karfagen uniwersitetinde we Afinyda okaýar, şol ýerde ritorikany, filosofiýany we grek edebiýatyny öwrenýär. Bu bilim onuň geljekki döredijilik we intellektual tagallalary üçin esas boldy.

Lýusiý Apuleýiň iň meşhur we möhüm eseri "Altyn eşek" (Metamorphoses, ýa-da Asinus Aureus) romanydyr. Bu roman psihologiki prozanyň, filosofiýanyň, dini mistikanyň we komediýanyň elementlerini birleşdirýän özboluşly eserdir.

"Altyn eşek" Lutsius atly bir ýigidiň jadyly güýçleri synamak isleýän we eşege öwrülýän hekaýasyny gürrüň berýär. Romanyň hemmesi onuň başdan geçirmeleri we adam görnüşini dikeltmegiň ýoluny gözlemek hakda gürrüň berýär. Bu eser jadygöýlik, din, söýgi, başdan geçirmeler we ruhuň üýtgemegi ýaly köp mowzuklary öwrenýär.

Lýusiý Apuleý hem filosofdy we dini meseleler bilen gyzyklandy. Onuň "Metamorfozalar" atly eseri plutoniki filosofiýanyň we dini däp-dessurlaryň köp elementlerini öz içine alýar. Bu döwürde Ysidanyň kulty Rimde meşhur boldy we Apuleý bu dini däbiň işjeň tarapdary boldy.

Lýusiý Apuleýiň şahsy durmuşy barada az zat bilinýär. Ol baý rim raýatynyň gyzlaryndan biri bilen durmuş gurup, ömrüniň köp bölegini filosofiýa we oratorçylyk sungatyny öwredip geçirdi. Onuň ýagdaýy we bilimi ony öz döwrüniň jemgyýetinde möhüm şahsyýet etdi.