Tap

Karl Marks - Biografiýa

Marks - dünýä taryhyna we jemgyýetine uly täsir eden sosializm, marksizm we filosofiýa üçin sinonime öwrülen at. Bu nemes filosofy, syýasy akyldar we ynkylapçy XIX asyryň iň möhüm şahsyýetlerinden biridir. Bu tekstde Marksyň durmuşy, ideýalary we mirasy barada gürrüň bereris.

Karl Henrih 1818-nji ýylyň 5-nji maýynda Germaniýanyň günbataryndaky Trirde doguldy. Maşgalasy ýewreýdi we iudaizm ruhunda terbiýelendi. Onuň kakasy aklawçydy we gimnaziýada bilim aldy, şol ýerde edebiýat we filosofiýa boýunça öz zehinini görkezdi.

1835-nji ýylda Bonn uniwersitetine girdi we Berlinde okuwyny dowam etdirdi. Uniwersitetde hukuk, pelsepe we taryh öwrendi. Şeýle hem ol ýerde Gegeliň filosofiýasyna we şol döwrüň rewolýusiýa ideýalaryna bolan gyzyklanmasyny paýlaşýan ýaş intellektuallar bilen aragatnaşyk saklaýar.

Karýerasynyň başynda journalisturnalist we redaktor bolup işledi. Onuň neşirleri we makalalary sosial adalat, syýasat we jemgyýetçilik özgertmeleri meselelerine ýüzlenildi. Şeýle hem ol rewolýusion gazetleriň we žurnallaryň birnäçesini redaktirlemäge we çykarmaga gatnaşypdyr.

Şeýle-de bolsa, Karl Marksyň durmuşynda 1844-nji ýylda Pari Parisde Fridrih Engels bilen tanyşlygy öwrülişik nokady boldy. Bu duşuşyk uzak we netijeli dostlugyň we hyzmatdaşlygyň başlangyjy boldy. Olar bilelikde sosial we ykdysady prosesleri seljermek we kapitalizmi tankytlamak üçin esas bolan marksistik teoriýany işläp düzdüler.

1848-nji ýylda "Kommunist manifestini" ýazypdyr. Bu resminama marksistik hereketiň programma beýanyna we iş synpyna kommunizmi ulanmakdan we döretmekden boşatmaga çagyryşa öwrüldi. Manifestde Engels hem synp göreşi, taryhy materializm we rewolýusiýa üýtgeýjileri barada öz pikirlerini beýan etdi.