Tap

Jon Kepler - Biografiýa

Kepler: rewolýusiýa ylmy açyşlary we astronomiýa we matematika goşan goşandy bilen baglanyşykly at. Bu görnükli astronom, matematik we tebigatçy ylmy ynkylabyň başynda durup, dünýä ylmynda ýatdan çykmajak yz galdyrdy. Bu terjimehalda Kepleriň durmuşyna çümeris, onuň ylmy açyşlaryny öwreneris we onuň astronomiýanyň, fizikanyň we älem baradaky bilimlerimiziň ösüşine edýän täsirine baha bereris.

Jon 1571-nji ýylyň 27-nji dekabrynda Mukaddes Rim imperiýasy (häzirki Germaniýa) Weil der Stadtda dünýä indi. Ene-atasy küfür edipdirler we çagalygy kyn bolupdyr. Şeýle-de bolsa, onuň matematikada we astronomiýada üýtgeşik ukyplary başlangyç döwründe ýüze çykyp, seminariýada we uniwersitetde bilim alypdyr.

Jon ylmy bilimlere barýan ýolunda köp kynçylyklara duçar boldy. Ol nemes imperatory Rudolf II-iň köşgünde astronomy we matematigi bolup işledi. Onuň işi möhüm diýlip ykrar edildi, ýöne ol Reformasiýanyň dini çaknyşyklary döwründe syýasy hyjuwlara we dini yzarlamalara duş geldi.

Jonyň iň möhüm ylmy üstünlikleriniň biri "Kepleriň kanunlary" diýlip atlandyrylýan planetalaryň hereketiniň üç kanunynyň açylmagy boldy. 1609-njy ýylda "Täze kosmos dünýäsiniň astronomiýasy" (Astronomia nova) atly eserini çap edip, onda planetalaryň hereketiniň birinji we ikinji kanunlaryny düzdi.

Elliptik orbitalaryň kanuny diýlip atlandyrylýan Kepleriň ilkinji kanuny planetalaryň elliptik orbitalarda hereket edýändigini öňe sürýär. Ikinji kanun, ýa-da deň meýdanlar kanuny, orbitasynyň dürli nokatlarynda planetalaryň tizliginiň birmeňzeş üýtgemegini beýan edýär.

1619-njy ýylda öz üçünji kanunyny düzdi. Ol planetanyň Günüň töweregindäki aýlanyş döwrüniň meýdançasynyň onuň orbitasynyň uly ýarym okunyň kubyna proporsionaldygyny kesgitledi. Bu kanun Keplere planetalaryň arasyndaky aralyklary kesgitlemäge we Gün ulgamynda hereketiň umumy kanunlaryny düzmäge mümkinçilik berdi.