Tap

Gaý Foks - Biografiýa

Foks (1749-1806) - Beýik Britaniýada raýat azatlyklary we hukuklary ugrundaky göreşiň nyşany ýaly eşidilýän at. Bu iňlis reformaçysy we abolisionisti gulçulygyň ýatyrylmagy ugrundaky göreşde we raýat azatlyklary ugrundaky göreşde möhüm rol oýnap, öz ýurdunyň taryhynda we adam hukuklary ugrundaky göreşde ýatdan çykmajak yz galdyrdy. Bu tekstde Gaý Foksyň durmuşy we işi barada gürrüň bereris.

Gaý 1749-njy ýylyň 24-nji oktýabrynda Angliýanyň Winçester şäherinde doguldy. Ene-atasy orta gatlaklydy, kakasy bolsa sagatçydy. Gaý çagalykdan bilime gyzyklanma bildirip, filosofiýany we syýasaty öwrenip başlaýar. Onuň akyl ukyby we tutanýerliligi oňa gowy bilim almaga we täsirli reformaçy bolmaga kömek etdi.

Gaý Foksyň terjimehalynda iň meşhur pursatlaryň biri 1780-nji ýylda "The Gordon Riots" diýlip atlandyrylýan wakalara gatnaşmagydy. Bu, Beýik Britaniýada katolik azat ediş kanunyna garşy protestler we katolikleri kemsitmek bilen baglanyşykly köpçülikleýin bidüzgünçilikler we tolgunyşyklar boldy. Gaý demonstrantlaryň ýolbaşçylaryndan biri bolup, raýat azatlyklaryny we hukuklaryny işjeň goldaýardy.

Şeýle-de bolsa, Gaý Foksyň işiniň iň möhüm bölegi gulçulygyň ýatyrylmagy ugrundaky göreşi boldy. XVIII asyryň ahyrynda Iňlis imperiýasynda gulçulyk ýaýrady we Gaý bu tejribä berk garşy çykdy. "The Society for Effecting the Abolition of the Slave Trade" (Gulçulyga garşy jemgyýet). Bu jemgyýet gulçulygyň ýatyrylmagy ugrundaky göreşde ilkinji ädimdi we jemgyýetçilik pikirine ep-esli täsir etdi.

1783-nji ýylda Gaý Foks Parlamentiň agzasy boldy. Ol gulçulygyň ýatyrylmagy we afrikaly gullaryň hukuklary meselesini gozgap çykyş etdi. Onuň tagallalary we adam hukuklary ugrundaky göreşe bolan höwesi Iňlis imperiýasynda gulçulygyň soňraky ýatyrylmagy üçin amatly atmosfera döretmäge kömek etdi.

Gaý 1807-nji ýylda aradan çyksa-da, 1806-nji ýylda Iňlis imperiýasynda gulçulygyň ýatyrylmagy kabul edildi. Onuň adam hukuklary ugrundaky göreşe we gulçulygyň ýatyrylmagyna goşan goşandy ýatdan çykmajak bolup, onuň ady raýat azatlyklary we adalat ugrundaky göreşiň nyşanyna öwrüldi.