Tap

Eli P. Wiesel - Biografiýa

Wizel, meşhur ýewreý ýazyjysy we jemgyýetçilik işgäri, 1928-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda Transilwaniýanyň (häzirki Rumyniýanyň) Seget şäherinde dünýä indi. Ol imanly maşgalada ulaldy we dört çaganyň biri boldy. Kakasy Şlomo Wizel ownuk söwdagär, ejesi Sara Feýga bolsa öý hojalygy bilen meşgullandy.

Ikinji jahan urşy döwründe Eli we maşgalasy Oswensim konslagerine deportasiýa edildi. Bu elhenç tejribe onuň durmuşynda we ýazyjylyk işinde ýatdan çykmajak yz galdyrdy. lagerde ejesini we kiçi uýasyny ýitirdi, şeýle hem Holokostyň göz öňüne getirip bolmajak görgülerini we elhençliklerini başdan geçirdi.

Onuň iň meşhur kitaby "Gije" ("La Nuit") Oswensim we Buhenwalddaky tejribesi barada gürrüň berýär we Holokostyň iň möhüm edebi subutnamalarynyň birine öwrüldi. Holokostyň pidalary barada şaýatlyk etmek we dünýäniň bu aýylganç betbagtçylygy ýatdan çykarmazlygy üçin mümkin bolan ähli zady etmek kararyna geldi.

Lagerden boşadylandan soň Fransiýa göçdi, şol ýerde bilim aldy we edebi karýerasyna başlady. Ilkinji kitaby "La Nuit" (Gije) 1958-nji ýylda neşir edildi we derrew üstünlik gazandy. Ol fransuz dilinde ýazylyp, soňra bütin dünýäde köp dillere terjime edildi.

Eli Wizel Holokost we beýleki eserlerde, şol sanda "Zora" we "Gün" ýaly lagerlerdäki tejribesi barada ýazmagyny dowam etdirdi.

Wizel aktiwist we adam hukuklary ugrundaky söweşiji. Ol genosidiň we zorlugyň öňüni almaga we adam hukuklaryny goramaga gönükdirilen dürli hereketlere we kampaniýalara gatnaşdy. Ol ýewreý intellektuallarynyň kongresini esaslandyryjylaryň we işjeň gatnaşyjylaryň biri we ABŞ-nyň Holokost Dolandyryşynyň başlygydy.