Tap

Aleksis de Tokvil - Biografiýa

Tokwil: Durmuş we Filosofiýa we Syýasata goşant

Aleksis-Çarlz-Henri Klerel de Tokwil - Amerikanyň demokratiýasyny we syýasy medeniýetini öwrenmek bilen baglanyşykly at. Fransuz syýasy filosofy, synçy we ýazyjy, Amerikanyň dolandyryş ulgamyny we jemgyýetçilik institutlaryny seljeren "Amerikada demokratiýa" eseri bilen meşhur boldy. Bu terjimehalda onuň durmuşyna, syýahatyna, işine we demokratiýa we syýasata häzirki zaman düşünilmegine goşan goşandyna serederis.

Aleksis de 1805-nji ýylyň 29-njy iýulynda Fransiýada aristokratik maşgalada dünýä indi. Onuň maşgala ýagdaýy we bilimi oňa gowy bilim almaga we filosofiýa, syýasat we jemgyýetçilik ylymlary bilen tanyşmaga mümkinçilik berdi. 1831-nji ýylda Fransiýanyň kanun çykaryjy korpusyna saýlandy.

Şeýle-de bolsa, 1831-nji ýylda ABŞ-a syýahat edende durmuşda hakyky öwrülişik boldy. Bu syýahat onuň iň meşhur eseri bolan "Amerikada demokratiýa" üçin esas boldy. Bu saparyň dowamynda Amerikanyň syýasy ulgamyny, jemgyýetini we durmuş ýörelgesini öwrendi we demokratik institutlaryň we gymmatlyklaryň jemgyýete nähili täsir edýändigini seljerdi.

1835 we 1840-njy ýyllarda iki tomda çap edilen "Amerikada demokratiýa" atly kitabynda Tokwil Amerikanyň demokratiýasyny öwrendi we onuň oňaýly taraplaryny ara alyp maslahatlaşdy. Ol jemgyýetçilik ýygnaklarynyň ornuna, söz we metbugat azatlygyna, şeýle hem demokratik dolandyryş bilen baglanyşykly kynçylyklara we kynçylyklara ünsi çekdi. Onuň seljermesi syýasy filosofiýa uly täsir etdi we demokratiýa we erkinlik baradaky köp çekişmeleriň başlangyç nokady boldy.

Fransiýa gaýdyp gelensoň, syýasy karýerasyny dowam etdirdi we hökümetde dürli wezipelerde işledi. Syýasata goşan goşandy möhüm bolup galdy, ýöne hakyky täsiri onuň filosofiki we sosiologiki eserleri bilen baglanyşyklydy.