Табу

Эммануэль Левинас - Өмірбаян

Левинас (Emmanuel Levinas) - бұл этика, жауапкершілік және адамдар арасындағы қарым-қатынас философиясымен байланысатын ат. Литвалық француз философы қазіргі философияда өшпес із қалдырып, адамгершілік қарым-қатынас пен моральді түсінуге үлес қосты. Бұл өмірбаянда біз Эммануэль Левинастың өмірі мен философиясы, оның қазіргі заманғы ойлауға ықпалы және оның XX ғасырдың философия тарихындағы маңызды орны туралы айтамыз.

Эммануэль 1906 жылы 12 қаңтарда Ресей империясының Ковно қаласында (қазіргі Каунас, Литва) дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыс пен революцияны қоса алғанда, оның балалық шағы ауыр кезеңдермен атап өтілді. Левинастың отбасы Украинаға қоныс аударып, онда өзінің алғашқы білімін алды.

1923 жылы Эммануэль білімін жалғастыру үшін Францияға көшті. Ол Сорбонна университетінде философияны оқып, Генри Бергсон және Эдмунд Гуссерль сияқты философтардың еңбектерінен шабыт алды. Ол сондай-ақ оның болашақ философиясына әсер еткен иудаизм және еврей философиясымен айналысқан.

Эммануэль Левинастың шығармаларына «Адамның мәні» (Existence and Existents) және «Уақыт пен болмыс» (Time and the Other) сияқты маңызды жұмыстар кіреді. Ол адам қатынастарына, мораль мен жауапкершілікке баса назар аударған «бет этикасының» философиялық тұжырымдамасын әзірледі. Оның философия стилі терең талдаумен және ойының айқындылығымен ерекшеленеді.

Левинас философиясының негізгі тұжырымдамасы «бет этикасы» болып табылады. Ол адам заты басқа адамның алдында жауапты болуға міндетті екенін және бұл басқаға деген көзқарас мораль үшін негіз қалайтынын айтты. Ол біздің абстрактілі ұғымдарымыздан әрдайым асып түсетін және жауапкершілігімізді талап ететін басқа адамның тұлғасының маңыздылығын атап өтті.

Эммануэль мораль мен қарым-қатынас туралы философияға және заманауи ойлауға терең әсер етті. Оның еңбектері түрлі салалардағы философтарды, этиктер мен зерттеушілерді шабыттандырады. Оның адамның маңыздылығына және басқа адамдар алдындағы жауапкершілігіне баса назар аударуы қызығушылық пен пікірталас тудырады.