Topish

Volter - Biografiya

Tarjimai holi a: Buyuk maʼrifat faylasufi va adabiy daho

Volter (Voltaire) - buyuk fransuz yozuvchilari va faylasuflari bilan bir qatorda turgan nom. Uning hayoti va ijodi fransuz adabiyoti, falsafasi va umuman jamiyatining rivojlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi. Bu tarjimai holda Volterning hayoti va ijodidagi muhim jihatlarni koʻrib chiqamiz.

Volter (asl ismi François-Marie Arouet) 1694-yil 21-noyabrda Fransiyaning Parij shahrida tugʻilgan. Uning bolaligi burjua oilasida o’tgan va ota-onasi o’g’lining yuridik sohadagi faoliyatini orzu qilishgan. Ammo yosh Volter adabiyot va falsafaga moyil boʻlib, erta yoshidayoq sheʼr va insholar yoza boshlagan.

Volter oʻzining birinchi nashrini 1718-yilda «Oedipe» (Oedipe) dramasini yaratdi. Bu asar katta e’tiborni tortdi va uning adabiy faoliyatining boshlang’ich nuqtasi bo’ldi. Ammo uning o’tkir satirik she’rlari va pyesalari hukumatning e’tiborini tortdi va Volter Angliyaga ko’chib o’tishga majbur bo’ldi, u erda ikki yildan ko’proq vaqt ingliz adabiyoti va falsafasiga sho’ng’di.

Fransiyaga qaytib kelgach, Volter oʻz davrining eng mashhur va mashhur yozuvchilaridan biriga aylandi. Uning «Falsafiy maktublar» (Lettres philosophiques) va «Kandid» (Candide) kabi asarlari mashhurlikka erishdi va maʼrifatli fikrning timsoliga aylandi. Volter oʻz iqtidorini diniy aqidaparastlar, korruptsiyalashgan amaldorlar va oʻz davridagi jamiyatdagi kamchiliklarni masxara qilish uchun ishlatgan.

Volter maʼrifat va soʻz erkinligi tarafdori edi. Uning falsafiy qarashlari uning asarlari va ommaviy chiqishlarida oʻz ifodasini topgan. U aql-idrok, ilm-fan va oqilona fikrlash gʻoyasini jaholat va xurofotni yengish vositasi sifatida qoʻllab-quvvatlagan. Uning soʻz va fikr erkinligi yoʻlidagi kurashi inson huquqlari va ijtimoiy qadriyatlarni shakllantirishga muhim taʼsir koʻrsatdi.