Topish

Michelangelo Buonarroti - Biografiya

1475 yil 6 martda Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan Kaprez shahrida tugʻilgan. U Buonarroti oilasidagi besh farzandning eng kattasi boʻlib, bolaligidanoq sanʼatga boʻlgan isteʼdodini namoyon etgan. Uning otasi, Lyudoviko Buonarroti, mansabdor shaxs boʻlib, badiiy sanʼatga intilayotgan oʻgʻliga salbiy qaragan.

13 yoshida Mikelanjelo Florensiyaga yuborilib, oʻz davrining eng yaxshi ustalarining shogirdi boʻldi. Uning ustozi Domeniko Girlandayo edi, keyinchalik u Lorenzo Medichi haykaltaroshlik ustaxonasida tahsil oldi. Bu san’atdagi uzoq va muvaffaqiyatli yo’lning boshlanishi edi.

Mikelanjelo sanʼat tarixidagi eng buyuk haykaltaroshlik asarlari bilan mashhur boʻldi. Uning dastlabki asarlari orasida «Pieta» (1498-1499) va «David» (1501-1504) kabi haykallar bor. «Pieta» Vatikanda yaratilgan boʻlib, u xochga mixlangan Isoning jasadini ushlab turgan Xudoning onasi tasvirlangan. «Dovud» 5,17 metrlik haykal boʻlib, u Goʻliyot bilan jang qilishga tayyor boʻlgan yosh Dovudni tasvirlaydi.

Ammo Mikelanjeloning eng mashhur va hayratlanarli asari Vatikandagi Sikstin kapellasining shiftida joylashgan «Odamning yaratilishi» (1512) freskidir. Ushbu sanʼat asarida Xudo Odamatoga hayotini barmoqlari bilan yetkazishi tasvirlangan. Freska jahon tarixidagi eng mashhur va nufuzli sanʼat asarlaridan biriga aylandi.

Mikelanjelo rasm bilan ham shugʻullangan, garchi u oʻzini birinchi navbatda haykaltarosh deb hisoblagan. Uning rasmlari Sikstin kapellasidagi «Sud» va Milandagi Santa Mariya della Graziya monastiri kutubxonasidagi «Sirli kechki ovqat» kabi bir qator alegorik freskalarni oʻz ichiga oladi. «Sud» qiyomat kunini tasvirlaydi va ajoyib hajmda yaratilgan.

Mikelanjelo arxitekturaga ham katta taʼsir koʻrsatgan. Uning asarlari Vatikandagi Avliyo Pyotr soborini loyihalash va Florensiyadagi Palazzo Vechchio fasadini qurishda ishtirok etishni oʻz ichiga oladi. Uning loyihalari va arxitektura gʻoyalari bugungi kungacha meʼmor va tadqiqotchilarni ilhomlantirib kelmoqda.