Topish

Fyodor Dostoyevskiy - Biografiya

Mixaylovich Dostoyevskiy (1821-1881) - buyuk romanlar, falsafiy tafakkur va murakkab insoniy xarakterlar bilan bogʻlangan nom. Uning «Jinoyat va jazo», «Idiot» va «Aka-uka Karamazovlar» kabi asarlari jahon adabiyotining abadiy durdonalari boʻlib qolmoqda. Bu tarjimai holda Dostoyevskiyning hayoti va ijodini, uning adabiyot va falsafiy eʼtiqodlarga taʼsirini oʻrganamiz.

Fyodor 1821-yil 11-noyabrda Moskvada shifokor Mixail va uning rafiqasi Mariya oilasida tugʻilgan. U oiladagi yetti farzandning ikkinchisi boʻlib, intellektual suhbat va madaniy manfaatlar muhitida oʻsgan.

1837-yilda Sankt-Peterburgdagi muhandislik maktabiga oʻqishga kirdi va u yerda muhandislik fanlarini oʻrganishni boshladi. Biroq uning haqiqiy ishtiyoqi adabiyot edi va u oʻqish va yozishda faol qatnashdi. Hayotining bu davri uning axloqiy va falsafiy dilemmalar mavzulariga tez-tez to’xtaladigan kelajakdagi asarlariga ta’sir ko’rsatdi.

1846 yilda u o’zining «Kambag’al odamlar» nomli debyut romanini nashr etdi. Ammo haqiqiy muvaffaqiyat unga rus va jahon adabiyoti tarixidagi eng nufuzli asarlardan biriga aylangan «Jinoyat va jazo» (1866) romanining nashr etilishi bilan keldi. Jinoyat sodir etgan, koʻp yillar davomida vijdon va axloqiy masalalarni taʼqib qilgan yosh talaba Rodion Raskolnikov haqidagi bu roman adabiy daho timsoliga aylandi.

Dostoyevskiyning «Idiot» (1869) va «Aka-uka Karamazovlar» (1880) kabi keyingi romanlari ham keng eʼtirof etilib, oʻzining murakkab psixologiyasi va chuqur maʼnaviy dilemmalari bilan oʻquvchilarni hayratda qoldirmoqda.

Ijodining eng muhim xususiyatlaridan biri uni falsafiy va maʼnaviy jihatdan oʻrganish edi. U pravoslav dinining tarafdori boʻlgan va oʻz asarlarida imon, yaxshilik va yomonlik, axloq va inson taqdiri masalalarini tez - tez oʻrgangan.