Tap

Tomas Karlaýl - Biografiýa

Karlaýl (Thomas Carlyle) XIX asyryň görnükli edebi eserleri we taryhy eserleri bilen baglanyşykly at. Iňlis ýazyjysy, taryhçysy we akyldary, öz döwrüniň edebiýatyna we taryhyna, şeýle hem medeniýetiň we jemgyýetiň ösüşine ajaýyp täsir galdyrdy. Bu terjimehalda Karlaýlyň durmuşy we döredijiligi, onuň ideýalary we medeni mirasa goşan goşandy barada gürrüň bereris.

Tomas 1795-nji ýylyň 4-nji dekabrynda Şotlandiýanyň Eklesfild şäherinde doguldy. Çagalygy sada bolup, ol edebiýata we bilime ilkibaşdan gyzyklanma bildiripdir. Onuň kakasy okamagy we okamagy höweslendirýän berk daýhan mekdep mugallymydy.

Karlaýl Edinburg uniwersitetinde bilim alýar. Şeýle hem bu döwürde dürli döwürleýin neşirlerde makalalary we synlary çap edip, edebi karýerasyna başlady. Ilkinji eserleri ünsi we tanalmagy özüne çekdi we meşhur ýazyjy boldy.

Iň meşhur we täsirli eserleriň biri "Gahrymanlar we gahrymanlar" (Heroes and Hero-Worship) bolup, ol ýerde gahrymanlaryň we beýik şahsyýetleriň adamzat taryhynda tutýan ornuny seljerýär. Onuň ýazuw stili täsirli we ynandyryjydy we eserlerinde gülkünç we gülkünç häsiýetleri işjeň ulanýardy.

Tomas Karlaýl "Fransuz rewolýusiýasy" (The French Revolution) we "Prussiýa patyşalygynyň esaslandyryjylary we ilkinji ýyllary" (The Early Kings of Norway) ýaly taryhy eserleri bilen meşhurdyr. Onuň taryh pudagyndaky işleri çuňňur seljermesi we özboluşly ideýalary bilen tapawutlanypdyr we olar taryh ylmyna ep-esli täsir edipdir.

Tomas gahrymançylyk, ahlak jogapkärçiligi we taryhy adalat ideýalarynyň tarapdarydy. Ol öz döwrüniň jemgyýetçilik we syýasy kemçiliklerini işjeň tankytlap, intellektuallaryň we ýolbaşçylaryň jemgyýet öňündäki borçlary hakynda pikirleri beýan etdi. Onuň eserleri Çarlz Dikkens we Fridrih Engels ýaly köp ýazyjylara we akyldarlara çuňňur täsir etdi.