Tap

Nils Bor - Biografiýa

Bor (1885-nji ýylyň 7-nji oktýabry - 1962-nji ýylyň 18-nji noýabry) - fizika taryhynda hemişelik galjak at. Ol Daniýaly fizik we filosofdy, Nobel baýragynyň eýesi we kwant fizikasynyň we atomyň gurluşynyň ösmegine goşan goşandy diýseň möhümdi. Bu terjimehalda biz onuň durmuşynyň esasy pursatlaryny, ylmy açyşlaryny, filosofiki garaýyşlaryny we dünýä ylmyna edýän täsirini gözden geçireris.

Niels Daniýanyň Kopengagen şäherinde fizika professorynyň maşgalasynda dünýä indi. Onuň çagalygy ylym we bilim bilen ýakyn gatnaşyklary bilen bellendi. Ol fizika bilen irki ýaşlaryndan gyzyklanyp başlady we ömrüni ylma bagyşlamak kararyna geldi.

Niels Boryň fizikadaky iň meşhur goşandy 20-nji asyryň başynda işlenip düzülen atom modeli boldy. Ol belli bir energiýa derejesinde elektronlar ýadro töwereginde aýlanýan atom modelini teklip etdi. Bu model wodorodyň syn edilýän spektral çyzygyny düşündirdi we atomlaryň we molekulalaryň gurluşyna täze düşünmäge ýol açdy.

Niels 1922-nji ýylda fizika boýunça Nobel baýragyna mynasyp boldy. Onuň işi fizikany we himiýany ösdürmek üçin esasly boldy.

Niels Bor ylym baradaky filosofiki garaýyşlary bilen hem tanalýardy. Käbir ýagdaýlarda bölejikleriň bir wagtyň özünde tolkun we bölejik hökmünde özüni görkezip biljekdigini we bölejikleriň özüni alyp barşyna doly düşünmek üçin iki modeli hem ulanmalydygyny öňe sürýär.

Niels kwant mehanikasynyň we elementar bölejikleriň fizikasynyň ösüşine uly täsir etdi. Onuň atom modeli atom we molekulýar fizika boýunça mundan beýläkki gözlegler üçin esas bolup hyzmat etdi. Onuň filosofiki garaýyşlary ara alyp maslahatlaşmagyň we gözlegiň temasyna öwrüldi we olar ylymyň filosofiýasynda häzirki zaman jedellerine täsir etmegini dowam etdirýärler.