Tap

Mişel de Monten - Biografiýa

Monten (Mişel de Montaigne) - ajaýyp filosofiki pikirleniş we baý edebi miras bilen baglanyşykly at. 1533-nji ýylyň 28-nji fewralynda doglan fransuz ýazyjysy XVI asyryň iň möhüm şahsyýetleriniň birine we oçerk reanryny esaslandyryjylaryň birine öwrüldi. Bu terjimehalda Mişel de Monteniň durmuşy we filosofiki işi, filosofiýanyň we edebiýatyň ösüşine goşan goşandy, şeýle hem häzirki zaman dünýäsine edýän täsiri barada gürrüň bereris.

Mişel de Fransiýanyň Akwitaniýa sebitindäki Şaton-sur-Luarda (Château de Montaigne) doguldy. Onuň maşgalasynyň uzak taryhy we baý däpleri bolupdyr. Ol çagalygynda latyn dilini öwrenipdir, bu bolsa onuň bilimine we dünýägaraýşyna uly täsir edipdir.

Mişel de Kolleji Gaýannada (Collège de Guyenne) ýokary bilim aldy we soňra Tuluza we Bordoda hukuk boýunça bilim aldy. Şeýle hem ol Bordo şäheriniň häkimi we diplomat bolup işledi. Karýerasynyň üstünlikli bolandygyna garamazdan, elmydama filosofiýa we edebiýata ymtylýardy.

Mişel de gysga, ýöne çuňňur tekstleri bilen tanalýar. Onuň esseleri bu reanryň pioner eserleri bolup, Ýewropa edebiýatynyň ösüşine uly täsir edipdir. Onuň iň meşhur eserleriniň arasynda "Synaglar" (Essais) bar, olaryň birinji bölümi 1580-nji ýylda çap edildi.

Mişel de Monteniň filosofiki garaýyşlary ynançly we adamyň ygtybarly bilim almak ukybyna aç-açan şübhe bildirýärdi. Ol özüni tanamaga, öz pikirlerini we duýgularyny öwrenmäge çagyrypdyr. Onuň filosofiýasy adama we adam tebigatyna gönükdirilýärdi we her bir adam hakykaty öz içinden gözlemeli diýip hasaplaýardy.

Mişel de häzirki zaman filosofiýasynyň we edebiýatynyň ösmegine uly täsir edipdir. Onuň öz-özüni seljermek we skeptisizm usuly esseistik reanr üçin standartlara öwrüldi. Ol Rene Dekart we Fridrih Nitsşe ýaly akyldarlary ruhlandyrdy we aň-bilim pelsepesine we liberalizm ideýalaryna täsir etdi.