Tap

Gaston Bashlard - Biografiýa

Başlar (1904-1984) - görnükli fransuz fizigi, filosofy we ylymyň meşhurçysy, gözlegleri we pikirleri fizika, filosofiýa, ylym taryhy we metodologiýa ýaly bilimleriň köp ugurlaryna täsir etdi. Bu terjimehalda biz onuň durmuşynyň esasy pursatlaryny we ylmy üstünliklerini, şeýle hem häzirki zaman pikirlenişine edýän täsirini gözden geçireris.

Gaston Başlar 1904-nji ýylyň 27-nji maýynda Fransiýanyň Şamberi şäherinde doguldy. Ene-atasy bilimli bolup, onuň ylma we bilime bolan gyzyklanmasyny goldaýardy. Ol Pari Parisdäki Çarlz-Albert liseýinde okaýardy. Soň bolsa, Fransiýanyň iň abraýly tehniki mekdebiniň biri bolan Ekol politehniki mekdebine girdi.

Uniwersiteti gutarandan soň, Başlar fizika boýunça ylmy gözleglere işjeň gatnaşyp başlady. Onuň işi kwant mehanikasynyň we statistik fizikanyň meselelerine gönükdirildi. 1926-njy ýylda kwant statistikasynyň we Boze-Einşteýniň paýlanyşynyň meselelerine bagyşlanan doktorlyk dissertasiýasyny çap etdi.

Onuň ylmy karýerasyndaky möhüm pursat meşhur fizik Wolfgang Pauli bilen hyzmatdaşlyk boldy. Olar metallarda statistik mehanikany we elektronlar teoriýasyny işläp düzmek boýunça işlediler. Bu gözlegler onuň geljekki ylmy karýerasynyň we filosofiki ynançlarynyň esaslaryny emele getirdi.

Gaston Başlar özüniň ylmy üstünliklerinden başga-da ylym pelsepesine gyzyklanma bildiripdir. Onuň bu ugurdaky işleri ylmy barlaglaryň usulyýetine we ylmy teoriýalaryň gurluşyna düşünmäge täsir etdi. 1938-nji ýylda "Ylym filosofiýasy: Fizika. Metafizika. Epistemologiýa".

1947-nji ýylda Başlar "Giňişligiň şahyranasy" atly kitabyny neşir edip, onda "täze tankytçylyk" ("täze tankytçylyk" edebi ugry bilen garyşdyrylmaly däldir) pelsepesini işläp düzdi. Ol bu işde giňişlik we wagt baradaky ylmy teoriýalaryň we düşünjeleriň mutlak däldigini we "simfoniýalar" hökmünde garalmalydygyny öňe sürdi. Bu düşünje sungatyň we edebiýatyň filosofiýasyna täsir etdi.