Tap

Fridrih Şiller - Biografiýa

Şilleriň terjimehaly: Beýik nemes şahyrynyň we dramaturgynyň durmuşy we döredijiligi

Friedrih Schiller - nemes edebi eserleri, dramalary we goşgulary bilen baglanyşykly at. Onuň döredijiligi nemes edebiýatyna we umuman medeniýetine çuňňur täsir etdi. Bu terjimehalda biz onuň durmuşynyň esasy pursatlaryny, nemes we dünýä edebiýatyna goşan goşandyny, şeýle hem filosofiýa we sungata edýän täsirini gözden geçireris.

Fridrih 1759-njy ýylyň 10-njy noýabrynda Germaniýanyň Württemberg ştatynyň Marbach şäherinde doguldy. Ol maşgalanyň ýedinji çagasydy we edebiýata we sungata irki gyzyklanma bildirýärdi. 1773-nji ýylda Karlshorn harby akademiýasyna girdi, ýöne edebiýata bolan höwesi güýçlendi we ýazuw karýerasy baradaky arzuwyna eýermek üçin akademiýadan gaçdy.

Şiller edebi karýerasyna şahyr we dramaturg hökmünde başlady. Ol möhüm filosofiki we ahlak temalaryna degen goşgulary we dramalary bilen tanalýardy. Ilkinji dramasy "Garakçylar" (Die Räuber) 1781-nji ýylda neşir edildi we derrew köpçüligiň ünsüni özüne çekdi. Bu pýesada ol sosial deňsizliklere we zalymlyga garşy nägilelik bildirdi.

Şiller erkinlik, ahlak we adam ykbaly meselelerini öwrenen filosofiki eserleri we goşgulary bilen hem tanalýardy. Ol Johann Wolfgang Goethe-iň ýakyn dostydy we ýazyjydy we olaryň bilelikdäki tagallalary nemes romantikasyna we filosofiýasyna ep-esli täsir etdi.

Iň meşhur eserleriň arasynda "Intrigalar we söýgi" (Kabale und Liebe), "Wallenstein" (Wallenstein), "Mariýa Stuart" (Mariýa Stuart), "William Tell" (Wilhelm Tell) pýesalaryny we "Oda şatlyga" goşgularyny görkezmek gerek (Ode an die Freude), soň bolsa Ludwig van Beethoveniň dokuzynjy simfoniýasy üçin esas boldy.