Tap

Fridrih Engels - Biografiýa

Engels XIX we XX asyrlarda marksizmden we rewolýusiýa hereketlerinden aýrylmaz at. Bu görnükli akyldar, filosof we ynkylapçy marksistik teoriýany emele getirmekde we sosial adalat ideýalaryny wagyz etmekde möhüm rol oýnady. Bu tekstde Engelsiň durmuşy we taryha we jemgyýetçilik ylymlaryna goşan goşandy barada gürrüň bereris.

Fridrih 1820-nji ýylda Germaniýanyň Bremen şäherinde doguldy. Maşgalasy bururuaziýa bolup, ol gowy bilim aldy, şol sanda gimnaziýada we uniwersitetde okady. Ol filosofiýanyň, edebiýatyň we taryhyň nusgawy ideýalaryna öwredildi, ýöne onuň gyzyklanmalary gysga wagtyň içinde syýasata we jemgyýetçilik ylymlaryna çenli giňeldi.

1844-nji ýylda Pari Parisde Karl Marks bilen bolan duşuşygy Engelsiň durmuşynda hakyky öwrülişik boldy. Bu bolsa uzak we netijeli dostlugyň we hyzmatdaşlygyň başlangyjy boldy. Marks sosial we ykdysady prosesleri seljermek we kapitalizmi tankytlamak üçin esas bolan marksistik teoriýany işläp düzmekde bilelikde işledi.

Engelsiň marksizme goşan möhüm goşandlaryndan biri 1848-nji ýylda Marks bilen bilelikde ýazylan we neşir edilen "Kommunistik manifest" eseridir. Bu resminama marksistik hereketiň programma beýanyna we iş synpyna kommunizmi ulanmakdan we döretmekden boşatmaga çagyryşa öwrüldi.

Şeýle-de bolsa, Engels materializm, dialektika we synp göreşi ýaly gözlegleriň mowzuklarynda işläp, marksistik teoriýanyň ösmegine möhüm goşant goşdy. Onuň "Anti-Düring" we "Maşgala, hususy eýeçilik we döwlet" ýaly eserleri marksistik filosofiýany we teoriýany ösdürmek üçin möhümdi.

Intellektual işinden başga-da, rewolýusiýa hereketlerine işjeň gatnaşypdyr. Ol Europeewropada, esasanam Germaniýada we Fransiýada rewolýusiýalary goldap, marksist we rewolýusiýa guramalaryna maliýe taýdan kömek edipdir. Şeýle hem 1848-nji ýylda Germaniýada rewolýusiýa gatnaşdy.