Tap

Elli Wiesel - Biografiýa

Wizel: Görnükli Holokost-diri galan we Nobel baýragynyň eýesi

Elli (1928-2016) - Holokostyň garaňkylygy we adamzada bolan umyt bilen hemişe baglanyşdyryljak at. Ol dünýä edebiýatyna we adam hukuklary ugrundaky göreşe goşan goşandy bahasyna ýetip bolmajak Holokost-diri galan görnükli ýazyjy we aktiwistdi. Bu terjimehalda sesi diri galmagyň, ýatda galmagyň we parahatçylyk ugrundaky göreşiň nyşanyna öwrülen Elli Wizeliň durmuşy we mirasy barada gürrüň bereris.

Elli 1928-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda Seget şäherinde dünýä indi Rumyniýa öwrüldi. Maşgalasy ýewreýdi we medeni we dini mirasyň möhüm rol oýnan şertlerinde ýaşaýardy. Elli Wizel maşgalasyndaky dört çaganyň biri bolup, ene-atasy onuň bilime we dine bolan gyzyklanmasyny höweslendirýärdi.

1944-nji ýylda, Elli ýetginjek wagty, maşgalasy we beýleki müňlerçe ýewreý Holokost döwründe nasist lagerlerine deportasiýa edildi. Elli we kakasy ejesinden we kiçi uýasyndan aýryldy. Ol 1945-nji ýylyň aprelinde ilkinji gezek azat edijiler bilen duşuşan Auşwitz dowzahyndan, soňra bolsa Buhenwald konslagerinden halas boldy.

Konslagerlerde başdan geçiren tejribesi Ellini hemişelik üýtgetdi we ýazyjylyk zehinine täsir etdi. Erkinlige çykandan soň, Holokostyň pidalarynyň hatyrasy hiç haçan ýitip gitmezligi üçin dünýädäki elhenç tejribelerini paýlaşmak kararyna geldi. Onuň "Gije" (Elie Wiesel's "Night") atly kitaby iň täsirli holokost-edebi eserleriň birine öwrüldi we köp dillere terjime edildi.

Elli diňe bir Holokostyň elhençlikleri barada gürrüň bermän, eýsem adam hukuklarynyň işjeň goragçysy we parahatçylyk söweşijisi boldy. Ol dünýä geçmişiň ýalňyşlyklaryndan öwrenmeli we genosidiň we adam hukuklarynyň bozulmagynyň öňüni almaly diýip hasaplaýardy. ABŞ-da Holokostyň ýatlama ýerlerini goramak boýunça komissiýanyň döredijileriniň biri we işjeň agzasydy.