Tap

Artur Şopenhauer - Biografiýa

Şopenhaueriň terjimehaly - Beýik nemes filosofynyň durmuşy we filosofiki goşandy

Artur Schopenhauer (Artur Schopenhauer) - XIX asyrda iň özboluşly we täsirli hökmünde filosofiýanyň taryhynda galan at. Nemes filosofy, metafizikany, estetikany we etikany öwrenmegi bilen tanalýardy we onuň eserleri häzirki zaman filosofiýasynda we medeniýetinde gyzyklanma we çekişmeleri dowam etdirýär. Bu terjimehalda onuň durmuşynyň, biliminiň, filosofiki ynançlarynyň we dünýä pikirine goşan goşandynyň esasy pursatlaryny gözden geçireris.

Artur 1788-nji ýylyň 22-nji fewralynda Prussiýanyň Gdansk şäherinde (häzirki Polşa) doguldy. Onuň maşgalasy bilimli we baý, kakasy bolsa üstünlikli söwdagär bolupdyr. Artur filosofiýa we edebiýata irki gyzyklanma bildirip, Göttingen uniwersitetine, soňra bolsa Berline okuwa gitdi.

Kantyň okuwy ýaş Şopenhauere çuňňur täsir edip, onuň öz filosofiki işiniň başlangyç nokadyna öwrüldi. Onuň "Dört faktorly baglanyşyk barada" ("Über die vierfache Wurzel des Satzes vom zureichenden Grunde") atly dissertasiýasy dünýäniň we durmuşyň manysyna düşünmek baradaky ilkinji pikirlerini öz içine alýan ilkinji esasy filosofiki eserdi.

1818-nji ýylda neşir edilen "Die Welt als Wille und Vorstellung" atly kitaby Artur Şopenhaueriň iň meşhur we täsirli eseri boldy. Bu işde ol hakykatyň esasy substansiýasy hökmünde dünýä erk düşünjesini öz içine alýan filosofiki ulgamyny işläp düzdi. Şopenhauer adam görgüleriniň tebigatyny çuňňur seljermegi teklip edip, ony estetiki tejribe we etika arkaly ýeňip geçmegiň ýollaryny tapmaga synanyşdy.

"Erk we düşünje dünýäsi" -den başga-da, "Erk azatlygy hakda esse" ("Uber die Freiheit des Willens") we "Ahlak hakda esse" ("Uber die Grundlage der Moral") ýaly köp sanly möhüm eser ýazdy. Bu eserler erkinlik, ahlak we durmuşyň manysy ýaly mowzuklara degip geçýär we olar köp filosoflara we ýazyjylara täsir etdi.