Topish

Yuriy Olyosha - Biografiya

Karlovich Olyosha (1899-1960) - XX asr sovet adabiyotida noyob isteʼdod va ijodiy jasorat timsoliga aylangan nom. Asarlari satira, sehrli realizm va ijtimoiy alegoriyani birlashtirgan Olyosha oʻz davrining eng nufuzli yozuvchilaridan biri hisoblanadi. Keling, bu buyuk ijodkorning hayoti va ijodini koʻrib chiqaylik.

Yuriy 1899 yil 3 martda Elisavetgradda (hozirgi Kirovograd, Ukraina) tugʻilgan. U yoshligida adabiyotga qiziqish koʻrsatib, sheʼr va hikoyalar yoza boshlagan. Maktabni tugatgach, Kiev universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda adabiyot va sanʼat boʻyicha tahsil oldi. Bu davrda u adabiy muhit bilan tanishib, asarlarini nashr eta boshladi.

Olesha ijodini bir so’z bilan tasniflash va tasvirlash qiyin. Uning asarlari o’ziga xos uslubi bilan ajralib turadi, bunda satirik va istehzoli asoslar sehrli realizm va allegoriya bilan bog’liq bo’ladi. U turli mavzularga murojaat qilgan, lekin uning asosiy qiziqishlari inson tabiati, jamiyat, sanʼat va hokimiyat edi.

Oleshaning eng mashhur asari 1929 yilda yozilgan «Zavod apelsin» romani edi. Bu asar jahon adabiyoti klassikasiga aylanib, madaniyat va sanʼatga chuqur taʼsir koʻrsatdi. Zoʻravonlik va ijtimoiy tanazzul odatiy holga aylangan yosh antiger Aleks va uning kelajakdagi hayoti haqida hikoya qiladi. Roman iroda, axloq va inson tabiati haqida muhim savollarni koʻtaradi.

Sovet Rossiyasida Olesha o’zining g’ayrioddiy uslubi va mavzusi tufayli cheklovlar va tsenzuraga duch keldi. Uning asarlari nufuzli deb topilganiga qaramay, uning uslubi va sovet jamiyatiga nisbatan satirik nuqtai nazari ba’zan hokimiyat bilan ziddiyatlarga olib kelgan. Shunga qaramay, Olyosha bosim va tanqidlarga qaramay, oʻz asarlarini yozishda va nashr etishda davom etdi.

1930-yillarda adabiy hayotda faol ishtirok etib, universitetlarda dars bergan. Shuningdek, u Sovet Ittifoqi boʻylab sayohat qilgan va oʻsha davrning boshqa taniqli adabiy arboblari bilan uchrashgan. 1960-yil 10-mayda Leningradda (hozirgi Sankt-Peterburg) vafot etdi.