Topish

Thomas Carlyle - Biografiya

Karlayl (Thomas Carlyle) - XIX asrning taniqli adabiy asarlari va tarixiy asarlari bilan bogʻlangan nom. Britaniyalik yozuvchi, tarixchi va mutafakkir o’z davrining adabiyoti va tarixshunosligiga, shuningdek, madaniyat va jamiyat rivojiga aql bovar qilmaydigan ta’sir qoldirdi. Ushbu tarjimai holda Karlaylning hayoti va ijodi, uning gʻoyalari va madaniy merosga qoʻshgan hissasi haqida hikoya qilamiz.

Thomas 1795 yil 4 dekabrda Shotlandiyaning Ekklesfild shahrida tugʻilgan. U bolaligida kamtarin boʻlib, yoshligidan adabiyot va taʼlimga qiziqish bildirgan. Uning otasi maktabda oʻqish va oʻqishni ragʻbatlantiradigan qattiq dehqon oʻqituvchisi edi.

Karlayl Edinburg universitetida tahsil olgan va u yerda falsafa va adabiyot boʻyicha tahsil olgan. Bu davrda u adabiy faoliyatini turli davriy nashrlarda maqolalar va sharhlar bilan boshladi. Uning ilk asarlari e’tiborni tortdi va taniqli yozuvchi bo’ldi.

Eng mashhur va nufuzli asarlardan biri «Qahramonlar va qahramonlar» (Heroes and Hero-Worship) boʻlib, u yerda qahramonlar va buyuk shaxslarning insoniyat tarixidagi rolini tahlil qiladi. Uning yozuv uslubi ifodali va ishonarli boʻlib, u asarlarida kinoya va istehzodan faol foydalangan.

Shuningdek, Tomas Karlayl oʻzining «Fransuz inqilobi» (The French Revolution) va «Prussiya qirolligining asoschilari va ilk yillari» (The Early Kings of Norway) kabi tarixiy asarlari bilan mashhur. Uning tarix sohasidagi ishlari chuqur tahlil va original gʻoyalar bilan ajralib turardi va ular tarix faniga sezilarli taʼsir koʻrsatdi.

Tomas qahramonlik, axloqiy javobgarlik va tarixiy adolat gʻoyalarining tarafdori edi. U oʻz davridagi ijtimoiy va siyosiy kamchiliklarni faol tanqid qilib, ziyolilar va rahbarlarning jamiyat oldidagi majburiyatlari haqida fikr bildirdi. Uning asarlari Charlz Dikens va Fridrix Engels kabi koʻplab yozuvchi va mutafakkirlarga katta taʼsir koʻrsatdi.