Topish

Jean Paul Sartre - Biografiya

Jan-Pol Sartr - XX asrning eng nufuzli faylasuf va yozuvchilaridan biri sifatida tarixda abadiy saqlanib qoladigan nom. Uning mavjudlik va iroda erkinligi haqidagi asarlari hamda adabiy asarlari jahon madaniyati va falsafasida oʻchmas iz qoldirdi. Keling, bu ajoyib insonning hayotiga va fikrlariga shoʻngʻayaylik.

Jan-Pol 1905-yil 21-iyunda Fransiyaning Parij shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi bilimli va intellektual muhitda oʻsgan. U bolaligida otasidan ayrilgan va onasini tarbiyalagan.

Sartr yoshligidanoq falsafa va adabiyot sohasida ajoyib qobiliyatlarni namoyon etgan. U nufuzli oʻquv yurtlarida, jumladan, Lui-Le-Grand litseyida oʻqigan va u yerda boʻlajak faylasuf va yozuvchi Simon de Bovuar bilan tanishgan.

Jan-Pol mavjudlik falsafasi va fenomenologiya sohasidagi ishlari bilan mashhur boʻldi. Uning «Narsalar mazmuni» (L’Imagination) dissertatsiyasi 1936 yilda nashr etilgan va unga akademik dunyoda birinchi marta tan olingan.

Ammo uning falsafiy faoliyatidagi eng katta yutuq 1943 yilda «Borliq va hech narsa» (L’Être et le Néant) kitobining nashr etilishi edi. Bu ishda Sartr o’zining mavjudlik, erkinlik va mas’uliyat haqidagi g’oyalarini rivojlantirdi. U «siljish» (mauvaise foi) konsepsiyasini ishlab chiqdi, odamlarning o’z erkinligi va mas’uliyatidan qochish tendentsiyasini ko’rsatdi, shuningdek, bir vaqtning o’zida odamni obyekt va subyekt sifatida ko’rsatish uchun «boshqa» (l’autre) atamasini yaratdi.

Jan-Pol falsafiy faoliyatidan tashqari, isteʼdodli yozuvchi sifatida ham tanilgan. Uning 1938-yilda chop etilgan «Koʻngil aynishi» (La Nausée) romani ekzistensializmning asosiy asarlaridan biriga aylandi va hayotning bema’niligi va ma’nosizligi tuyg’usini tasvirlab berdi.