Ёфтан

Юрий Олеша - Тарҷумаи ҳол

Карлович Олеша (1899-1960) номест, ки рамзи истеъдод ва ҷасорати беназири эҷодӣ дар адабиёти шӯравии асри 20 шудааст. Олеша, ки асарҳояш сатира, реализми сеҳрнок ва афсонаҳои иҷтимоиро муттаҳид мекунанд, яке аз нависандагони бонуфузи замони худ ҳисобида мешавад. Ба ҳаёту фаъолияти ин устоди барҷастаи адабиёт як назар андозем.

Юрий 3 марти соли 1899 дар Елисаветград (ҳоло Керовоград, Украина) таваллуд шудааст. Дар айёми ҷавонӣ ӯ ба адабиёт таваҷҷӯҳ зоҳир карда, ба навиштани шеър ва ҳикояҳои кӯтоҳ шурӯъ кард. Баъди тарки мактаб ба Донишгоҳи Киев дохил шуда, дар он ҷо адабиёт ва санъатро омӯхт ва дар ин давра бо муҳити адабӣ шинос шуда, ба чопи асарҳояш шурӯъ намуд.

Кори Олеша дар як калима тасниф ва тавсиф кардан душвор аст. Асарҳои ӯ бо услуби аслии худ фарқ мекунанд, ки дар он заминаи сатирӣ ва оҳанӣ бо реализми сеҳрнок ва аллегория алоқаманд аст. Вай ба мавзӯъҳои мухталиф муроҷиат кард, аммо манфиатҳои асосии ӯ табиати инсонӣ, ҷомеа, санъат ва қудрат буданд.

Асари машҳури Олеша роман "A Clockwork Orange" буд, ки соли 1929 навишта шудааст. Ин асар як классикии адабиёти ҷаҳонӣ шуд ва ба фарҳанг ва санъат таъсири амиқ дошт. "Orange Clockwork" як зиддитеррористи ҷавон, Алекс ва ҳаёти ӯро дар ҷаҳони оянда пайравӣ мекунад, ки дар он зӯроварӣ ва таназзули иҷтимоӣ ба меъёр табдил ёфтааст. Роман саволҳои муҳимро дар бораи иродаи озод, ахлоқ ва табиати инсонӣ ба миён меорад.

Дар Русияи Шӯравӣ, Олеша бо сабаби услуб ва мавзӯъҳои ғайриоддии худ ба маҳдудиятҳо ва сензура дучор шуд. Бо вуҷуди он, ки асарҳои ӯ таъсиргузор эътироф мешуданд, услуб ва назари сатиравии ӯ ба ҷомеаи шӯравӣ баъзан боиси ихтилоф бо мақомот мешуд. Бо вуҷуди ин, Олеша сарфи назар аз фишор ва танқид кори худро идома дод ва нашр кард.

Дар солҳои 1930 вай дар ҳаёти адабӣ фаъолона ширкат варзид ва дар донишгоҳҳо дарс дод. Вай инчунин дар саросари Иттиҳоди Шӯравӣ сафар карда, бо дигар шахсиятҳои маъруфи адабии он замон мулоқот кардааст. 10 майи соли 1960 дар Ленинград (ҳоло Санкт-Петербург) вафот кардааст.