Издөө

Чарльз Дарвин - Биография

Чарльз Роберт Дарвин 1809-жылы 12-февралда Англиянын Шропшир шаарында туулган жана 1882-жылы 19-апрелде Кент шаарында каза болгон. Анын изилдөөлөрү жана эволюция жана табигый тандоо жөнүндөгү теориялары азыркы биологиянын башталышын түзүп, түрлөрдүн келип чыгышы жана өнүгүшү жөнүндөгү түшүнүгүбүздү өзгөрттү. Келгиле, Чарльз Дарвиндин өмүр баянын жана анын илимий жетишкендиктеринин маанилүүлүгүн карап көрөлү.

Чарльз бай англиялык ишмерлердин үй-бүлөсүндөгү он тогуз баланын он бешинчиси болгон. Атасы дарыгер жана бай жер ээси, чоң атасы белгилүү дарыгер жана аболиционист болгон. Бала кезинде Чарльз жаратылышка кызыгып, ата-энеси анын хоббисин колдогон.

1825-жылы Чарльз Эдинбург университетине тапшырып, медицинаны үйрөнө баштаган. 1827-жылы Кембридж университетине өткөн. Кембриджде окуп жүргөндө, ал Джон Гук менен Адам Седжвиктин жакын досу болуп калды, алар анын келечектеги илимий карьерасына таасир эткен.

1831-жылы университетти аяктагандан кийин капитан Роберт Фицрой тарабынан "Бигл" (HMS Beagle) кемесинде табият таануучу катары саякатка чакырылган. Беш жылга созулган бул саякат анын жашоосунда жана карьерасында бурулуш учур болду. Экспедиция учурунда ал үлгүлөрдүн кеңири коллекцияларын чогултуп, жапайы жаратылыштын ар түрдүүлүгүн байкаган.

"Биглде" саякат учурунда чогултулган маалыматтардын негизинде Дарвин эволюция жана табигый тандоо теориясын иштеп чыккан. Ал түрлөр убакыттын өтүшү менен майда өзгөрүүлөрдү топтоо менен өнүгөт, ал эми табигый тандоо кандай өзгөрүүлөр сакталып, тукумга берилерин аныктоочу механизм катары иштейт деп сунуштады.

1859-жылы ал өзүнүн теориясын кеңири баяндаган "Түрлөрдүн келип чыгышы" ("On the Origin of Species") аттуу атактуу китебин жарыялаган. Бул чыгарма катуу талаш-тартыштарды жана карама-каршылыктарды жаратты, бирок убакыттын өтүшү менен илимий адабияттын классикалык чыгармасына айланды.